اثر خواجه عبدالله انصاری در جدول

8 دقیقه مطالعه
پیر هرات

پاسخ یک‌خطی جدول

اگر در جدول کلمات متقاطع فارسی به ردیف «اثر خواجه عبدالله انصاری» برخوردید، کوتاه‌ترین و رایج‌ترین جواب «مناجات» است. مناجات در همهٔ جدول‌های عمومی، روزنامه‌ای و کتاب‌های جدول به‌عنوان نام شناخته‌شدهٔ پیر هرات ثبت شده و بسته به تعداد خانه‌های جدول، شکل‌های بلندتر آن یعنی «مناجات‌نامه» و «الهی‌نامه» نیز پاسخ‌های قابل قبول هستند.

پاسخ اصلی
پاسخ اصلی: مناجات (شکل کامل: مناجات‌نامه یا الهی‌نامه)
تعداد حروف
مناجات: ۶ حرف
الهی‌نامه: ۸ حرف
مناجات‌نامه: ۱۰ حرف
معنی کلمه
راز و نیاز با خدا، دعای عاشقانهٔ بنده به درگاه حق
نام مولف
خواجه عبدالله انصاری (پیر هرات)
سال تألیف
قرن پنجم هجری قمری (حدود ۴۸۰ قمری)

چرا «مناجات» بهترین جواب است؟

در میان نزدیک به ۳۶ اثر منسوب به خواجه عبدالله انصاری، فقط چند عنوان در ذهن مردم فارسی‌زبان جای گرفته‌اند: مناجات، طبقات الصوفیه، صد میدان و منازل السائرین. از میان اینها، مناجات تنها کلمه‌ای است که هم کوتاه است، هم در فرهنگ عمومی به نام پیر هرات گره خورده و هم در جدول‌های کلمات متقاطع به‌طور مکرر تکرار می‌شود. به همین دلیل طراحان جدول وقتی می‌خواهند با یک کلمهٔ کوتاه و شناخته‌شده، مخاطب را به یاد یکی از بزرگان ادب فارسی بیندازند، معمولاً سراغ «مناجات» می‌روند.

نکتهٔ حل سریع جدول: اگر تعداد خانه‌ها از ۶ کمتر یا بیشتر است، به‌جای «مناجات» به سراغ «الهی‌نامه» (۸ حرف) یا «مناجات‌نامه» (۱۰ حرف) بروید؛ هر سه برای یک اثر واحد به‌کار می‌روند.

سایر پاسخ‌های ممکن در جدول

بسته به تعداد خانه‌های جدول، ممکن است طراح به‌جای نام اصلی، نام یکی دیگر از رساله‌های پیر هرات را گذاشته باشد. فهرست کامل آثار قابل قبول برای سؤال «اثر خواجه عبدالله انصاری در جدول» به این ترتیب است:

مناجات · ۶ حرفالهی‌نامه · ۸ حرفمناجات‌نامه · ۱۰ حرفصد میدان · ۷ حرفهفت حصار · ۷ حرفقلندرنامه · ۸ حرفمحبت‌نامه · ۸ حرفزادالعارفین · ۱۰ حرفکنزالسالکین · ۱۰ حرفطبقات‌الصوفیه · ۱۲ حرف

خواجه عبدالله انصاری که بود؟

ابواسماعیل عبدالله بن ابی‌منصور محمد، مشهور به خواجه عبدالله انصاری، پیر هرات و پیر انصار، در ۲ شعبان ۳۹۶ هجری قمری (۱۰۰۶ میلادی) در شهر هرات چشم به جهان گشود. او از نوادگان ابوایوب انصاری، از یاران برجستهٔ پیامبر اکرم (ص)، بود و به همین دلیل لقب «انصاری» گرفت.

پیر هرات در سنین نوجوانی به فراگیری علوم دینی، حدیث، فقه و ادبیات عرب پرداخت و در فقه پیرو مذهب امام احمد بن حنبل بود. دو سفر معنوی او به دیدار شیخ ابوالحسن خرقانی، نقطهٔ عطف زندگی‌اش شد و از همان پس، به تدریس، ارشاد و نگارش رسالات عرفانی روی آورد. او در ۲۲ ذی‌الحجهٔ ۴۸۱ قمری (۱۰۸۸ میلادی) در سن ۸۵ سالگی در همان شهر هرات چشم از جهان فروبست و در محلهٔ گازرگاه به خاک سپرده شد؛ مزار او امروز یکی از زیارتگاه‌های مهم عرفاست.

القاب و عناوین شناخته‌شده

  • پیر هرات – به دلیل جایگاه معنوی بی‌بدیلش در هرات
  • پیر انصار – به دلیل انتساب به قبیلهٔ انصار
  • شیخ‌الاسلام – به سبب تسلط بر علوم اسلامی و فقه حنبلی
  • انصاری هروی – ترکیبی از نام خاندان و شهر زادگاه

آثار مهم خواجه عبدالله انصاری

خواجه شخصاً دستی به قلم نداشت و بیشتر رسالاتش از روی سخنرانی‌ها و مجالس درس او توسط شاگردانش گردآوری شده است. از میان حدود ۳۶ اثر منسوب به او، شش اثر شهرت جهانی دارند:

م
مناجات‌نامه / الهی‌نامه
نثر مسجع، قرن ۵ قمری
مشهورترین اثر فارسی خواجه، شامل ۲۶۲ مناجات کوتاه و شورانگیز به نثر مسجع و موزون. اکثر عبارات با کلمهٔ «الهی» آغاز می‌شود و به همین دلیل «الهی‌نامه» نیز نامیده می‌شود.
ز
زادالعارفین
نثر عرفانی، قرن ۵ قمری
رساله‌ای در بیان معرفت و سلوک عملی، یکی از رسائل هفت‌گانهٔ منثور پیر هرات که در مدارج سیر و سلوک سالکان نوشته شده است.
ص
صد میدان
نثر فارسی، ۲۷ سال پیش از منازل السائرین
پیش‌درآمد فارسی کتاب «منازل السائرین». خواجه در این کتاب، صد مقام و میدان را برای سالکان حقیقت ترسیم می‌کند.
م
منازل السائرین
عربی، اواخر عمر خواجه
مهم‌ترین اثر خواجه در عرفان عملی به زبان عربی. شرح‌های متعددی بر آن نوشته شده، از جمله شرح ارزشمند عبدالرزاق کاشانی.
ط
طبقات الصوفیه
املای خواجه به فارسی هروی
ترجمه و املای فارسی کتاب «طبقات الصوفیه» ابوعبدالرحمن سلمی به لهجهٔ هروی. بعدها منبع اصلی جامی در نگارش «نفحات‌الانس» شد.
ت
تفسیر قرآن (کشف‌الاسرار)
فارسی، مبنای تفسیر میبدی
تفسیر بزرگ عرفانی خواجه بر قرآن که متن کاملش باقی نمانده، اما مبنای تفسیر ده‌جلدی «کشف‌الاسرار و عده‌الابرار» ابوالفضل میبدی قرار گرفت.

نمونه‌ای از متن مناجات‌نامه

الهی! در جلال رحمانی، در کمال سبحانی؛نه محتاج زمانی و نه آرزومند مکانی.نه کس به تو ماند و نه تو به کس مانی،پیدا است که در میان جانی،بل جان زنده به چیزی است که تو آنی.الهی! یکتای بی‌همتایی، قیوم توانایی،بر همه چیز بینایی، در همه حال دانایی،اصل هر دوایی، داروی دل‌هایی،شاهنشاه فرمان‌فرمایی، به تو زیبد ملک خدایی.الهی! دانایی ده که از راه نیفتم و بینایی ده که در چاه نیفتم.
چرا این متن در جدول مهم است؟ چون همین چند جملهٔ کوتاه و آهنگین، پایه و اساس شهرت جهانی پیر هرات است. اگر در جدول، سؤال «اثر خواجه عبدالله انصاری» آمد، طراح تقریباً همیشه به این سبک سجع‌پردازی و لحن عاشقانهٔ پیر اشاره دارد و منظورش همان مناجات‌نامه است.

سبک نثر خواجه؛ پدر نثر مسجع عرفانی

خواجه عبدالله انصاری را نخستین نویسنده‌ای می‌دانند که نثر مسجع (نثر آهنگین با سجع‌های هم‌قافیه) را به‌طور کامل وارد قلمرو عرفان کرد. پیش از او، سجع بیشتر در نامه‌های دیوانی به کار می‌رفت. او با درآمیختن نثر و نظم، کلامی آفرید که در عین سادگی، شور و جذبهٔ عرفانی دارد. ویژگی‌های اصلی سبک او را در چهار محور می‌توان جمع‌بندی کرد:

۱
سجع‌پردازی کوتاه – جملات کوتاه و هم‌قافیه که به کلام او حالت شعر می‌بخشد، بی‌آنکه به وزن کامل شعر گره بخورد.
۲
درآمیختن نظم و نثر – خواجه نخست مفهومی را در نثر موزون بیان می‌کند و سپس همان را در یک بیت شعر دل‌نشین تکرار می‌کند؛ او را نخستین کسی می‌دانند که این شیوه را در نثر عرفانی بنیان نهاد.
۳
زبان ساده و روان – با اینکه موضوع کلامش عرفان و معنویت است، از لغات سنگین و مهجور پرهیز می‌کند و همین سبب شده مناجات‌هایش برای عموم مردم قابل فهم باشد.
۴
موسیقی درونی و بیرونی – علاوه بر سجع ظاهری، تکرارهای معنایی و توازن واژگان، به کلامش موسیقی درونی می‌بخشد که در حافظهٔ شنونده می‌ماند.

راهنمای تشخیص پاسخ در جدول

اگر هنوز در تشخیص پاسخ «اثر خواجه عبدالله انصاری در جدول» تردید دارید، این چهار گام ساده را دنبال کنید:

1
ابتدا تعداد خانه‌های خالی سؤال را بشمارید (۶، ۸ یا ۱۰ حرفی؟).
2
اگر ۶ حرفی است → بدون شک پاسخ «مناجات» است.
3
اگر ۸ حرفی است → «الهی‌نامه» یا «قلندرنامه» یا «محبت‌نامه» محتمل‌اند؛ الهی‌نامه رایج‌تر است.
4
اگر ۱۰ حرفی است → «مناجات‌نامه» یا «زادالعارفین» یا «کنزالسالکین» محتمل‌اند؛ مناجات‌نامه رایج‌تر است.

دانستنی‌های جذاب دربارهٔ پیر هرات

  • خواجه با چشم دل می‌نوشت: در ۷۰ سالگی هر دو چشم خود را از دست داد، اما همچنان به املای رسالاتش به شاگردان ادامه داد.
  • نقل است او هرگز خودش چیزی ننوشت و تمام آثارش توسط شاگردان از مجالس درس او گردآوری شده است.
  • امام خمینی (ره) در کتاب «معرفت و معنویت» بارها به مناجات‌نامهٔ خواجه استناد کرده و او را «عارف کامل» و «حکیم سالک» خوانده است.
  • خواجه با فلاسفه و متکلمان زمانش میانهٔ خوبی نداشت و حتی در یکی از مجالس هرات، واعظ فلسفی‌مسلکی را تا مرز آتش زدن خانه‌اش پیش برد.
  • امام محمد غزالی، ابوسعید ابوالخیر و هجویری همگی از معاصران و گاهی شاگردان معنوی پیر هرات به شمار می‌روند.
  • صحنهٔ آغازین بسیاری از مجالس وعظ خواجه، آیهٔ «الهی» بود؛ به همین دلیل بیشتر مناجات‌هایش با همین واژه شروع می‌شود.
  • تعبیر «کعبهٔ دل» در شعر و ادب فارسی ریشه در کلام پیر هرات دارد: «تا توانی زیارت دل‌ها کن، کافزون ز هزار کعبه باشد یک دل».

شمارندهٔ حروف پاسخ‌های پرکاربرد

مناجات۶ حرف
الهی‌نامه۸ حرف
صد میدان۷ حرف
هفت حصار۷ حرف
قلندرنامه۸ حرف
محبت‌نامه۸ حرف
مناجات‌نامه۱۰ حرف
زادالعارفین۱۰ حرف
کنزالسالکین۱۰ حرف
طبقات‌الصوفیه۱۲ حرف

جمع‌بندی نهایی برای حل جدول

اگرچه پاسخ سؤال «اثر خواجه عبدالله انصاری در جدول» ممکن است چند شکل داشته باشد، در ساده‌ترین و رایج‌ترین حالت، جواب «مناجات» است. اگر جدول‌ساز به‌جای آن دنبال نام بلندتر همان کتاب باشد، به احتمال زیاد «الهی‌نامه» یا «مناجات‌نامه» گذاشته است. با دانستن این سه واژه و تعداد حروف هرکدام، تقریباً همهٔ جدول‌های عمومی فارسی را می‌توان در چند ثانیه حل کرد.

این صفحه به‌عنوان یک راهنمای عمومی برای حل جدول کلمات متقاطع فارسی نوشته شده و تلاش کرده‌ایم دربارهٔ زندگی، سبک و آثار خواجه عبدالله انصاری اطلاعاتی روشن و کاربردی در اختیار علاقه‌مندان بگذارد.

تازه‌ترین مطالب

همه مطالب

پیشنهاد مطالعه

چند جواب تصادفی از آرشیو آزادیاب، شاید این‌ها هم به کارتان بیاید.