کلمه «نمط» از واژههای نسبتاً ادبی و قدیمی فارسی است که بیشتر به معنی روش، شیوه، طریقه، سبک، نوع و رویه به کار میرود. اگر در متن درسی یا ادبی با این واژه روبهرو شدید، در بیشتر جملهها میتوانید آن را با «روش» یا «شیوه» جایگزین کنید.
معنی ساده نمط
نمط یعنی روش و شیوه انجام یا بیان یک کار. وقتی میگوییم «بر این نمط»، یعنی «به این روش» یا «به این شیوه». این واژه بیشتر در متنهای ادبی، کتابهای درسی، شعر و نوشتههای رسمی دیده میشود و در گفتار روزمره کمتر استفاده میشود.
تلفظ کلمه نمط
تلفظ رایج این واژه «نَمَط» است؛ یعنی هر دو بخش آن کوتاه خوانده میشود. در نوشتار فارسی معمولاً بدون اعراب نوشته میشود، اما برای یادگیری بهتر میتوان آن را به شکل «نَمَط» نشان داد.
یادآوری: نمط را مثل «نَ + مَط» بخوانید، نه «نِمَط» یا «نُموط».
مترادفهای نمط
برای معنی کردن نمط، بسته به جمله میتوانید از چند واژه نزدیک استفاده کنید. سادهترین مترادفها «روش» و «شیوه» هستند.
بهترین معنی کوتاه و ساده برای بیشتر جملهها.
معنی رایج در متنهای ادبی و آموزشی.
واژهای نزدیک به روش و راه انجام کار.
وقتی نمط درباره نوع بیان، رفتار یا کار هنری باشد.
در متنهای رسمیتر به معنی روش ثابت انجام کار.
وقتی منظور نوع یا شکل چیزی باشد.
زین نمط یعنی چه؟
ترکیب «زین نمط» در متنهای ادبی زیاد دیده میشود. «زین» یعنی «از این» و «نمط» یعنی روش یا شیوه. بنابراین «زین نمط» یعنی «به این روش»، «به این گونه»، «به این ترتیب» یا «اینگونه».
معنی قدیمی نمط
نمط در بعضی فرهنگها و متنهای قدیمی به معنی نوعی فرش، گلیم، بساط یا گستردنی رنگین هم آمده است. این معنی امروزه کمتر به کار میرود، اما اگر در متنهای کهن دیدید که نمط کنار کلماتی مثل فرش، بساط، تخت یا نشستن آمده، ممکن است همین معنی منظور باشد.
در متنهای معمولی: نمط یعنی روش و شیوه.
در متنهای قدیمی: نمط گاهی یعنی فرش یا گستردنی.
برای پاسخ کوتاه درسی: روش، شیوه، طریقه.
جملهسازی با نمط
برای اینکه کاربرد این واژه روشنتر شود، چند جمله با نمط ببینید:
نمط در برابر واژههای امروزی
در زبان امروز، به جای نمط بیشتر از واژههایی مثل روش، شیوه، سبک و مدل استفاده میکنیم. برای مثال، به جای «نمط سخن گفتن» میگوییم «شیوه سخن گفتن» و به جای «نمط کار» میگوییم «روش کار».
شیوه سخن گفتن
روش انجام کار
به این روش یا به این ترتیب
از این گونه یا از این نوع
جمعبندی
معنی کلمه نمط در فارسی، روش، شیوه، طریقه، نوع، سبک و رویه است. این واژه تلفظ «نَمَط» دارد و در ترکیبهایی مثل «زین نمط» به معنی «به این روش» یا «اینگونه» میآید. همچنین در بعضی متنهای قدیمی، نمط به معنی فرش یا گستردنی هم به کار رفته است؛ اما پاسخ کوتاه و رایج برای معنی نمط همان روش و شیوه است.