«بعثت» یکی از واژههای مهم در متنهای دینی، تاریخی و درسی است. این کلمه هم یک معنی لغوی دارد و هم در فرهنگ اسلامی به رویدادی بسیار مهم اشاره میکند: آغاز پیامبری و رسالت حضرت محمد(ص).
معنی کلمه بعثت: برانگیختن، فرستادن و برگزیده شدن برای انجام مأموریت. در اصطلاح اسلامی، بعثت یعنی برانگیخته و برگزیده شدن پیامبر از سوی خدا برای هدایت مردم.
معنی لغوی بعثت
بعثت واژهای عربی است و از ریشه «بعث» میآید. در لغت، بعثت به معنی برانگیختن، فرستادن، روانه کردن و واداشتن به کاری است. این معنی لغوی کمک میکند بفهمیم چرا این واژه برای آغاز پیامبری به کار رفته است؛ چون پیامبر برای رساندن پیام الهی و هدایت مردم برانگیخته میشود.
معنی اصطلاحی بعثت
در اصطلاح دینی، بعثت به برگزیده شدن پیامبران از سوی خداوند برای هدایت مردم گفته میشود. وقتی از «بعثت پیامبر اسلام» سخن میگوییم، منظور آغاز رسالت حضرت محمد(ص) است؛ یعنی زمانی که ایشان مأمور شدند مردم را به یکتاپرستی، اخلاق نیک، عدالت و دوری از نادانی دعوت کنند.
در کتابهای درسی، معمولاً بعثت را به زبان ساده چنین توضیح میدهند: خداوند پیامبر را برای راهنمایی مردم انتخاب کرد و پیامبر، دعوت خود را برای هدایت انسانها آغاز کرد.
معنی لغوی
برانگیختن، فرستادن، روانه کردن، واداشتن و بیدار کردن برای کاری مهم.
معنی دینی و درسی
برگزیده شدن پیامبر از سوی خدا و آغاز مأموریت پیامبری برای هدایت مردم.
مترادفهای کلمه بعثت
هممعنیهای بعثت همیشه دقیقاً جای آن را نمیگیرند، اما برای فهم معنی، واژههای زیر به آن نزدیکاند:
برای پاسخ کوتاه مدرسهای، «برانگیخته شدن» و «برگزیده شدن به پیامبری» از مناسبترین معنیها هستند. «رسالت» هم واژهای نزدیک است، اما بیشتر به مأموریت پیامبر اشاره دارد.
متضاد بعثت چیست؟
بعثت متضاد ساده و دقیقی مثل بعضی واژهها ندارد. چون این کلمه بیشتر نام یک رویداد یا عمل است. با این حال اگر آن را به معنی «برانگیختن» بگیریم، مفاهیمی مثل «بازداشتن»، «نشستن»، «سکون» یا «برانگیخته نشدن» میتوانند در برابر آن قرار بگیرند. در کاربرد دینی، بهتر است برای آن متضاد مستقیم ننویسیم مگر اینکه سؤال مشخصی آن را بخواهد.
نکته درسی: اگر در امتحان از شما معنی بعثت را پرسیدند، بنویسید: «برانگیخته شدن و برگزیده شدن پیامبر از سوی خدا برای هدایت مردم.»
تفاوت بعثت و مبعث
بعثت و مبعث به هم مربوطاند، اما دقیقاً یکی نیستند. بعثت نام خود رویداد است؛ یعنی برانگیخته شدن و آغاز رسالت. مبعث معمولاً به زمان یا روز این رویداد گفته میشود؛ یعنی روزی که بعثت پیامبر گرامی اسلام رخ داد و مسلمانان آن را گرامی میدارند.
بعثت
خودِ رویداد برانگیخته شدن پیامبر و آغاز رسالت. مثال: «بعثت پیامبر، آغاز دعوت به یکتاپرستی بود.»
مبعث
روز یا زمان گرامیداشت آن رویداد. مثال: «در روز مبعث، مسلمانان بعثت پیامبر را جشن میگیرند.»
بعثت پیامبر یعنی چه؟
بعثت پیامبر اسلام یعنی حضرت محمد(ص) از سوی خداوند به پیامبری برگزیده شدند و مأموریت یافتند مردم را به راه درست دعوت کنند. در نگاه دینی، بعثت شروع دورهای تازه در زندگی مردم بود؛ دورهای که در آن دعوت به توحید، اخلاق، مهربانی، عدالت و دوری از بتپرستی و نادانی پررنگ شد.
برای دانشآموزان، سادهترین توضیح این است: بعثت یعنی آغاز پیامبری حضرت محمد(ص) و شروع دعوت ایشان برای راهنمایی انسانها.
کاربرد بعثت در کتابهای درسی
در درسهای هدیههای آسمان، فارسی و مطالعات دینی، واژه بعثت معمولاً در کنار پیامبر اسلام، غار حرا، رسالت، یکتاپرستی، اخلاق نیک و هدایت مردم میآید. این واژه بیشتر برای نشان دادن آغاز یک مأموریت الهی استفاده میشود.
- در هدیههای آسمان، بعثت به زبان ساده با انتخاب پیامبر برای هدایت مردم توضیح داده میشود.
- در فارسی، این واژه ممکن است در متنهای دینی، تاریخی یا شعرهای مرتبط با پیامبر دیده شود.
- در پرسشهای چهارگزینهای، پاسخ «برانگیخته شدن» یا «انتخاب شدن به پیامبری» معمولاً پاسخ درست است.
جملهسازی با کلمه بعثت
برای جملهسازی، بهتر است بعثت را در کنار مفاهیمی مثل پیامبر، رسالت، هدایت، اخلاق و مبعث به کار ببرید. چند نمونه:
پاسخ کوتاه برای تکلیف
اگر فقط یک پاسخ کوتاه برای دفتر یا امتحان میخواهید، میتوانید این جمله را بنویسید:
بعثت یعنی برانگیخته شدن و برگزیده شدن پیامبر از سوی خدا برای هدایت مردم و آغاز رسالت.
چند نکته برای معنی کردن بعثت
- اگر سؤال لغوی باشد، پاسخ «برانگیختن» یا «فرستادن» مناسب است.
- اگر سؤال دینی یا درسی باشد، پاسخ «برگزیده شدن پیامبر برای هدایت مردم» کاملتر است.
- مبعث روز گرامیداشت بعثت است، اما بعثت خود رویداد آغاز پیامبری است.
- بعثت بیشتر با پیامبری، رسالت، توحید، اخلاق و هدایت همراه میشود.
جمعبندی
معنی کلمه بعثت در لغت «برانگیختن و فرستادن» است. در اصطلاح اسلامی، بعثت یعنی برگزیده شدن پیامبر از سوی خدا برای هدایت مردم و آغاز رسالت. این واژه در درسهای دینی و فارسی بیشتر درباره بعثت پیامبر اسلام به کار میرود. تفاوت مهم آن با مبعث این است که بعثت خود رویداد آغاز پیامبری است، اما مبعث روز یا زمان گرامیداشت آن رویداد به شمار میآید.